Kort antwoord: recent onderzoek vond zware metalen zoals lood en arseen in tampons, en PFAS, geurstoffen en hormoonverstorende stoffen in maandverband. De gezondheidsrisico’s zijn nog niet helemaal uitgezocht, maar je vagina neemt stoffen snel op. Wil je tampons zonder schadelijke stoffen, dan zijn herbruikbare opties zoals een menstruatiecup de schoonste keuze. Hieronder lees je wat erin zit en welke alternatieven schoner zijn.
Je gebruikt deze producten een paar dagen per maand, jarenlang, op een van de gevoeligste plekken van je lichaam. Toch hoeven fabrikanten in Europa niet op de verpakking te zetten waar het product precies van gemaakt is. Dat is vreemd, zeker nu er steeds meer onderzoek naar buiten komt.
Wat vonden onderzoekers in tampons?
In 2024 publiceerden wetenschappers van UC Berkeley het eerste onderzoek dat tampons echt testte op metalen. Ze keken naar 30 tampons van 14 merken, gekocht in de VS en Europa, en vonden 16 verschillende metalen. Waaronder lood, arseen en cadmium.
Lood zat in 100 procent van de geteste tampons. Gemiddeld ging het om 120 microgram per kilo, terwijl er voor lood geen veilige ondergrens bestaat.
Opvallend: biologische katoenen tampons waren niet automatisch schoner. Die bevatten gemiddeld juist wat meer arseen, terwijl niet-biologische meer lood bevatten. Het verschil zat dus niet zo simpel in het label.
De Amerikaanse toezichthouder FDA vond de uitkomsten serieus genoeg om een eigen onderzoek te starten. Belangrijk om eerlijk te blijven: het onderzoek toonde aan dat de metalen erin zitten, niet dat ze ook daadwerkelijk je bloedbaan in gaan of je ziek maken. Dat moet nog verder uitgezocht worden.
PFAS en geurstoffen in maandverband
Bij maandverband en inlegkruisjes spelen andere stoffen. Een groot testonderzoek vond PFAS, de zogenoemde forever chemicals, in:
- 48 procent van de inlegkruisjes en maandverband
- 22 procent van de tampons
- 65 procent van het geteste menstruatieondergoed
PFAS breken nauwelijks af en worden gelinkt aan onder andere hormoonverstoring, een verzwakt afweersysteem en vruchtbaarheidsproblemen. In maandverband worden ze gebruikt om vocht af te stoten, terwijl een maandverband juist moet absorberen.
Daarnaast vond een review van George Mason University in menstruatieproducten een rij hormoonverstorende stoffen: ftalaten, geurstoffen, parabenen en dioxines. Dioxines ontstaan bij het bleken van vezels met chloor. Geurstoffen zijn extra link, omdat vluchtige stoffen via het slijmvlies snel worden opgenomen. Geparfumeerd maandverband klinkt fris, maar voegt vooral onnodige chemie toe.
Moet je nu in paniek raken?
Niet meteen. En dat is niet per sé om je gerust te stellen, maar meer hoe de wetenschap er nu voor staat. Het bewijs dat deze stoffen in producten zitten is sterk. Het bewijs over hoeveel je lichaam er echt van opneemt en wat dat op lange termijn doet, is nog jong.
Tegelijk is het logisch om te denken: waarom zou ik mezelf maandelijks blootstellen aan lood of PFAS als het ook anders kan? Voorzorg is hier geen overdreven angst, maar een verstandige keuze. Zeker als je menstrueert vanaf je tiener- tot je overgangsjaren, dan tikt die blootstelling aan.
Wat is een veilig alternatief?
Er is geen product dat met zekerheid honderd procent schoon is. Maar je kunt je blootstelling flink verkleinen met deze keuzes.
Menstruatiecup
Een cup van medisch silicone bevat geen metalen, PFAS of geurstoffen, en je gebruikt hem jaren. Daarmee is dit waarschijnlijk de schoonste en goedkoopste optie op de lange termijn. Voor sommigen even wennen, ik vind het ideaal en gebruik het al jaren.
Menstruatieondergoed zonder PFAS
Handig en herbruikbaar, maar let op: in tests zat juist in menstruatieondergoed vaak PFAS, en een groot merk kreeg daar een rechtszaak over. Kies dus merken die aantoonbaar PFAS-vrij zijn en daar open over zijn. In mijn overzicht van menstruatieondergoed lees je waar je op moet letten.
Wasbaar maandverband
Van katoen, herbruikbaar en zonder de plastic- en geurlaag van wegwerpverband. Ideaal als je liever niet op een cup overstapt, of voor ondersteuning op zwaardere dagen (dit doe ik altijd). De wat dunnere zijn handig op juist de lichte dagen. Kies liefst voor biologisch katoen (ivm pesticiden).
Biologische katoenen tampons zonder geurtjes
Beter dan geparfumeerde wegwerptampons, omdat je bleekrestanten en geurstoffen vermijdt. Maar onthoud: het Berkeley-onderzoek vond ook in biologische tampons metalen. Biologisch is dus een verbetering, geen garantie.
Waar je vooral op let bij elk product: kiest het merk voor ongebleekt of zuurstofgebleekt materiaal, zonder parfum, en is het transparant over de samenstelling? Een merk dat niets durft te zeggen over wat erin zit, zegt daarmee eigenlijk genoeg.
In het kort
- Onderzoek vond zware metalen (waaronder lood in alle geteste tampons) en PFAS, geurstoffen en hormoonverstorende stoffen in maandverband.
- De stoffen zitten er aantoonbaar in. Hoeveel je lichaam opneemt en wat het doet op lange termijn wordt nog onderzocht.
- Biologisch katoen is een verbetering, maar geen garantie tegen metalen.
- De schoonste keuzes zijn herbruikbaar: een menstruatiecup, PFAS-vrij menstruatieondergoed en wasbaar maandverband.
- Vermijd geparfumeerde producten en kies merken die open zijn over hun samenstelling.
Dit artikel kan betaalde links en/of affiliate links bevatten, wij plaatsen alleen aanbevelingen waar wij zelf achter staan.